Słownik Pojęć

Afisz
- jest to akcydens informacyjny, w którym tekst dominuje nad ilustracją.

Apla
- jednolite tło w technikach graficznych, służące jako podkład pod tekst lub ilustracje. W DTP oraz poligrafii termin ten odnosi się do ilości farby drukowej. Jest to jednolite tło, nałożone jedną farbą dowolnego koloru w ilości dokładnie 100%. W poligrafii efektem apli jest jednolita powierzchnia druku (w przeciwieństwie do rastra), czyli pełne krycie.

Arkusz druku (arkusz drukarski)
- jest jednostką obliczeniową produkcji poligraficznej. Arkuszem druku jest jednostronnie zadrukowany arkusz formatu: A1 (surowy 610 x 860), lub dwustronnie zadrukowany format A2 surowego - o odpowiada np. ośmiu stronom końcowego wyrobu formatu A4, szesnastu stronom formatu A5 itd.

Arkusz introligatorski (składka introligatorska)
- jest sfalcowanym arkuszem druku, tzw. składka (lega), stanowiącym wyjściowy produkt przy pracach introligatorskich.

Arkusz plano
- jest niesfalcowanym arkuszem papieru.

Bigowanie
- czynność introligatorska polegająca na wyciśnięciu rowka w miejscach zagięcia papieru, kartonu lub tektury. Operacja ta ma służyć łatwiejszemu zginaniu części papieru lub kartonu.

Bindowanie
- technologia łączenia luźnych kartek za pomocą sczepiania ich jednego brzegu za pomocą bindki (drutu e kształcie spiralki). Do wykonywania tej czynności służy bindownica. Stosowana szczególnie w punktach kserograficznych i drukarskich, do trwałego łączenia wydruków.

Broszura
- wydawnictwo zwarte, nie przekraczające 49 stron.

CMYK
- zestaw czterech podstawowych kolorów farb drukarskich stosowanych powszechnie w druku kolorowym w poligrafii. Skrót CMYK powstał jako złożenie pierwszych liter angielskich nazw kolorów prócz koloru czarnego: C - cyan, M - magenta, Y - yellow,
K - black. Barwy wynikowe w metodzie CMYK otrzymuje się poprzez łączenie barw podstawowych w proporcjach (dla każdej z nich) od 0% do 100%. Poprzez połączenie tych czterech kolorów w poligrafii uzyskuje się zadruk pełnokolorowy, fullcolor.

Cromalin
- lub colour proof to próbny wydruk pełno kolorowej reklamy prasowej, służący jako wzorzec przy ustawianiu kolorystyki na maszynie drukarskiej. Cromalin powstaje w wyniku nałożenia na siebie czterech odpowiednio rozseparowanych kolorów CMYK.

Cyan
- określenie barwy (farby) niebieskozielonkawej, występującej w technice separacji (wyciągów barw). przykład koloru,

Czasopismo
- wydawnictwo zwarte, wydawane w określonym czasie, pod jednym tytułem i o kolejnym numerze.

Dpi
- w grafice rastrowej (bitmapy) liczba punktów na długości cala; skrót od ang.: dots per inch (punktów na cal) określająca rozdzielczość grafik bitmapowych. W druku offsetowym stosuje się zazwyczaj rozdzielczość 300 dpi. W druku wielkoformatowym od 20-30 dpi przy bardzo dużych realizacjach do maksymalnie 150 dpi przwydrukach niewielkich. W grafice internetowej stosuje się rozdzielczość 72 dpi.

Druk
- proces sporządzania odbitek z formy drukowej przy użyciu farb graficznych. Rozróżnia się trzy podstawowe techniki: druk wypukły, płaski i wklęsły; odbitka wykonana z formy drukowej; w języku prawnym ? utwór graficzny odbity sposobem mechanicznym lub środkami chemicznymi, przeznaczony do rozpowszechniania.

Drukarnia
- zakład produkcyjny przemysłu poligraficznego, wykonujący prace wchodzące w zakres drukarstwa; akcydensowa drukarnia wykonująca wszelkie roboty okolicznościowe zwane akcydensami; dziełowa zakład (lub wydział), którego zakres produkcji obejmuje książki i broszury; gazetowa zakład (lub wydział) wykonujący czasopisma i gazety, drukowane najczęściej na maszynach rolowych (rotacyjnych).

Druk cyfrowy
- technikia drukowania bez form drukowych, bezpośrednio z cyfrowego pliku graficznego. Odbywa się na specjalnych maszynach przypominających logiką wielkie termosublimacyjne drukarki atramentowe o szczególnie wyśrubowanych parametrach technologicznych. Specjalne farby (tusze solwentowe) są odporne na warunki atmosferyczne. Druk cyfrowy wypełnia lukę pomiędzy wydrukami z ploterów a typowymi odmianami tradycyjnego druku offsetowego.

Druk offsetowy
- (ang. offset printing) technika drukowania płaskiego polegająca na -> drukowaniu pośrednim farbami mazistymi. Forma drukowa ma postać specjalnie przygotowanej płyty offsetowej, tzw. blachy.

Druk płaski
- Technika druku; w druku płaskim elementy drukujące i niedrukujące formy drukowej znajdują się na tym samym poziomie. Do technik płaskich należą: litografia, offset i światłodruk.

Druk wklęsły
- Technika druku; w druku wklęsłym elementy drukujące znajdują się poniżej elementów niedrukujących. Odmiany druku wklęsłego to: rotograwiura-wklęsłodruk, heliograwiura, miedzioryt i staloryt.

Druk wypukły
- Technika druku; w druku wypukłym elementy drukujące znajdują się wyżej niż elementy niedrukujące. Do technik wypukłych należą: typografia, typooffset i fleksografia.

EPS
- (ang. Encapsulated PostScript) format pliku grafiki komputerowej, opracowany przez Adobe Systems Inc., zapisany w języku PostScript. Może zawierać również całą stronicę w postaci danych np. krzywe Bezier'a, fonty, mapy bitowe. Pliki EPS mogą być skalowane do dowolnego rozmiaru i są często wymieniane pomiędzy specjalistami DTP, grafikami i wydawcami.

Errata
- błędy, omyłki w druku lub piśmie;

Falcowanie
- złamywanie - zespół czynności związanych z zaginaniem arkusza lub odcinka wstęgi papieru, do żądanego formatu, zapewniające kolejność właściwie wydrukowanych druków, z jednoczesnym przyciśnięciem w miejscu zgięcia, w celu uzyskania w tym miejscu trwałego odkształcenia.

Foliowanie
- proces foliowania (rodzaj laminowania) polega na pokryciu zadrukowanych powierzchni folią z tworzywa sztucznego (matową lub błyszczącą), w celu dodatkowego zabezpieczenie druku i dodania walorów estetycznych.
Foliowanie zabezpiecza druk przed działaniem czynników takich jak ścieranie, zagięcia, zabrudzenia itd.

Grafika
- jeden z podstawowych działów sztuk plastycznych. Obejmuje techniki pozwalające na powielanie rysunku na papierze lub tkaninie z uprzednio przygotowanej formy. Zależnie od funkcji rozróżniamy grafikę artystyczą zwaną warsztatową oraz grafikę użytkową zwaną również stosowaną.

Grafika wektorowa
- jest to rodzaj grafiki, w której obrazy mogą składać się z wektorów (odcinków), jak również z innych figur geometrycznych. Cechą grafiki wektorowej jest, zapamiętywanie charakterystycznych dla danych figur parametrów, np. dla okręgu - środek oraz promień, a dla odcinka współrzędne punktów końcowych. Program komputerowy jeśli będzie musiał narysować obraz na urządzeniu (bądź to rastrowym, bądź wektorowym), na podstawie posiadanych danych, wygeneruje obraz tych figur. Bardzo ważną zaletą grafiki wektorowej jest możliwość dowolnego powiększania obrazów, bez straty jakości.

Grafika rastrowa
- opiera się na zapamiętywaniu obrazu przy pomocy dwuwymiarowej tablicy pikseli, nazywanej powszechnie bitmapą. Na początku pojawienia się grafiki rastrowej rozpowszechnione były systemy wyświetlające obrazy czarno-białe, dlatego pojedynczy piksel mógł być opisany przez jeden bit. Kiedy rozpowszechniła się grafika kolorowa, piksele zaczęto opisywać więcej niż jednym bitem, nadając nowej technice nazwę pixmapy, która jednak nieprzyjęła się.

Gramatura papieru
- masa (ciężar) wyrobu papierniczego o powierzchni 1 m2, wyrażony w gramach. W praktyce w poligrafii do druku np. ulotek stosuje się zazwyczaj gramatury papieru w przedziale 135-170 g, cienkich folderów 170-250g, wizytówek 250-300g. Końcowy wybór gramatury papieru do danej realizacji poligraficznej jest ustalany indywidualnie, w zależności od preferencji klienta i jej przeznaczenia.

Introligatorstwo (obróbka introligatorska)
- jest zbiorem procesów zajmujących się nadawaniem zdrukowanym, posortowanym i nieposortowanym arkuszom papieru zwartej postaci takiej jak książka, czasopismo czy broszura. Introligatorstwo (dawniej rzemiosło) jest obecnie działem przemysłu poligraficznego.
Introligatorstwo dzieli się na:
• Introligatorstwo przemysłowe - jest obecnie najważniejszym działem introligatorstwa. Introligatornie znajdują się najczęściej w drukarniach jako ich działy.
• Introligatorstwo rzemieślnicze i artystyczne - zajmuje się niskonakładowymi oprawami specjalnymi takimi jak oprawy: dyplomów, ksiąg pamiątkowych, ksiąg bibliotecznych i artystycznych, a także produkcji pudełek, opraw kanałowych, futerałów, tub ochronnych.
• Introligatornie kartograficzne - nakleja się na nich mapy, plany i ilustracje w dużych formatach.

Procesy introligatorskie obejmują działania związane z przetwarzaniem zadrukowanych materiałów takich jak papier, karton czy folia i są wykorzystywane takżedo obróbki niezadrukowanych materiałów, w wyniku czego otrzymywane są notesy, bloki czy zeszyty.

Rola introligatorni w zakładach poligraficznych jest zazwyczaj znacząca, zapewniają one bowiem otrzymanie porządanego produktu.

Kalendarium
- zasadnicza część kalendarza zawierająca podział roku na miesiące, tygodnie i dni, z oznaczeniem świąt, imion, rocznic itp.

Kaszerowanie
- uszlachetnianie wyrobu papierniczego poprzez oklejanie cienkim papierem (niezadrukowanym lub zadrukowanym) papieru znacznie grubszego, kartonu, tektury falistej itp. w celach dekoracyjnych lub technologicznych.

Korekta
- oznaczenie błędów składu zecerskiego na odbitkach próbnych (zw. korektorskimi), za pomocą znormalizowanych znaków korektorskich; czynność poprawiania błędów w składzie zecerskim. autorska wprowadzenie poprawek przez autora; stylistyczna poprawianie błędów i usterek stylistycznych; szpaltowa korekta przeczytana i poprawiona w szpaltach; techniczna wyznaczenie i poprawienie błędów technicznych składacza; w arkuszach poprawienie błędów na odbitkach przełamanych kolumn; własna (domowa) ? pierwsza korekta przeprowadzona przez korektora drukarni.

Książka
- wydawnictwo zwarte zawierające ilustracje oraz conajmniej 49 stron.

Łamanie
- optyczne ukształtowanie powierzchni dowolnej publikacji, zazwyczaj powierzchnia podzielona jest na szpalty lub bloki. W tym schemacie umieszcza się teksty, nagłówki, zdjęcia i ogłoszenia.

Nakład
- liczba jednego wydania druku.

Magenta
- określenie barwy (farby) purpurowokarmazynowej, występującej w technice separacji (wyciągów barw). przykład koloru,

Offset
- odmiana techniki druku płaskiego, polegająca na przeniesieniu farby z formy na cylinder gumowy a następnie na papier

Okładka
- zewnętrzna ochrona wkładu książki, wykonana z kartonu (oprawa miękka) lub tektury (oprawa twarda).

Pagina
- liczba porządkowa wskazująca kolejność stron książki lub periodyku. Umieszcza się ją w widocznym miejscu nad lub pod kolumną tekstu. Stron tytułowych ani wakatów nie paginuje się, choć wlicza się je do kolejności stronic. ślepa tymczasowa liczba kolejna stronicy. zwykła liczba stronicy oznaczona za pomocą cyfr arabskich lub rzymskich; żywa wiersz tekstu okolicznościowego wraz z kolejną liczbą stronicy, umieszczonej u góry lub u dołu kolumny; zawiera, oprócz numeru strony, nazwisko autora, tytuł dzieła, części lub rozdziału. Żywa pagina powinna mieścić się w jednym wierszu nie wypełniającym całej szerokości kolumny.

Pantone
- farby specjalne Pantone to najpowszechniej używany wzornik kolorów. To kolory specjalne, których nie można uzyskać mieszajšc kolory z cmyk-a, np kolor złoty.

Perforacja
- zazwyczaj szereg kresek wykonanych w procesie drukowania lub przy użyciu odpowiedniego urzšdzenia (grzebienia), zwanego perforówkš, w celu ułatwienia oddzierania części papieru.

Plakat
- reklama, ogłoszenie, hasło ujęte w artystyczną formę graficzną, drukarską lub malarską.

Poligrafia
- słowo pochodzenia greckiego, dziedzina nauki i techniki, zajmująca się procesami druku, a także branża przemysłowa obejmująca procesy tworzenia form druku, produkcję książek, czasopism oraz akcydensów a także opakowań i reklam. W zakres poligrafii wchodzą też dzidziny nauki i gałęzie przemysłu związane z drukiem. O początkach poligrafii można mówić już od VIII w. n.e., kiedy to w Chinach wynaleziono proces druku z wykorzystanie wycinanych tablic, służączych do przenoszenia obrazu na pergamin. Z czasem zaczęto składać obraz z poszczególnych symboli, jednak biorąc pod uwagę ogromną liczbę znaków alfabetu chińskiego, metoda ta nie stała się szczególnie popularna. W 1450r. Gutenberg wykonuje pierwsze druki w oparciu o ruchome czcionki wykonane z metalu, a w 1455r. drukuje przy wykorzystaniu tej metody - druk typograficzny - całą biblię. Wydarzenie to uważane jest powszechnie za najważniejsze w historii poligrafii, prowadzące do produkcji na skalę przemysłową.

PostScript
- język opisu strony (publikacji) wykorzystywany do przekazywania informacji z komputera do urządzeń wyjściowych (np. naświetlarki, drukarki, plotera, cyfrowej maszyny drukarskiej).

Prospekt
- rodzaj druku reklamowego, zapowiadający ukazanie się książki lub zawierający opis i charakterystykę maszyn, urządzeń, przedmiotów itp.

Raster
- struktura umożliwiającą zamianę tonów ciągłych na punkty (lub inne elementy) dające wrażenie odcieni szarości (lub barwy). W przypadku rastrowania klasycznego (autotypijnego, AM - modulowanego amplitudowo) elementy rastra są ustawione w jednakowych odległościach od siebie wyznaczając tzw. siatkę rastra (o stałej wielkości) oraz różnią się od siebie wielkością. Im większe punkty tym większe pokrycie powierzchni i tym ciemniejszy obraz. Raster klasyczny charakteryzuje liniatura (gęstość rastra). W przypadku rastrowania stochastycznego (FM-modulowanego częstotliwościowo) nie występuje stały rozkład punktów, lecz punkty o stałej średnicy (wielkości) są rozmieszczone w różnych odległościach od siebie.

Reprodukcja
- możliwie wierne odtworzenie oryginału jedną z technik druku, w celu powielenia na papierze lub innym materiale; odbitka reprodukowanego oryginału.

Ryza
- miara papieru równa 500 arkuszom.

Spad drukarski
- spad drukarski jest terminem poligraficznym określającym zadrukowany obszar (najczęściej wąski pasek) arkusza, który zostaje odrzucony w wyniku cięcia.

Sztancowanie
- sposób wycinania z arkusza, stosu materiału, np. druków, użytków o żądanym kształcie i formacie zgodnym z wykrojnikiem.

Tytuł
- nazwa utworu, jego części lub napis wyjaśniający treść tekstu (tabeli). W czasopiśmie odnosi się do: do samego czasopisma, do poszczególnych działów, artykułów, felietonów rubryk itp.

Uszlachetnianie
- pokrywanie druków, materiałami w celu zwiększenia ich wytrzymałości lub dla celów estetycznych, np. lakierowanie, foliowanie. Można w ten sposób uzyskiwać powierzchnie prac błyszczące, matowe lub łączone (folia matowa i lakier wybiórczy błyszczący). Oprócz efektów czysto wizualnych, zapewnia drukom elastyczność i odporność na wilgoć oraz chroni je przed ścieraniem.

Wakat (vacat)
- pusta strona książki wliczona do paginacji. kolumna złożona tylko z materiału justunkowego; stronica nie zadrukowana, wliczana do ogólnej paginacji książki.

Wiersz
- rząd znaków drukarskich, wyjustowany do określonej szerokości; akapitowy pierwszy wiersz ustępu w tekście; zależnie od dyspozycji technicznej składany jest z wcięciem lub bez wcięcia; hasłowy główny wiersz lub kilka wierszy wyróżnionych w układach akcydensowych; końcowy (wychodni) ? ostatni, pełny lub niepełny wiersz ustępu w tekście.

Yellow
- określenie barwy (farby) żółtej, występującej w technice separacji (wyciągów barw). przykład koloru,

Zecernia
- wydział produkcyjny w drukarni, wykonujący formy ze składów ręcznych, maszynowych i klisz.



© Drukarnia Green